- Tủ làm lạnh trực tiếp đóng tuyết là bình thường — loại này vốn phải xả tuyết bằng tay định kỳ, không phải hỏng.
- Tủ không đóng tuyết mà vẫn bám tuyết dày mới là hỏng, gần như luôn nằm ở hệ xả đá.
- Ngăn mát bị đóng đá là bệnh khác hẳn: cảm biến, van điều tiết gió, lỗ thoát nước tắc hoặc đồ áp sát vách sau.
- Tuyệt đối không cạy đá bằng vật nhọn — đâm thủng dàn lạnh là xì ga, chi phí đội lên gấp nhiều lần.
- Cần kiểm tra tận nhà tại Hà Nội, gọi 0338580000, làm cả cuối tuần.
Câu hỏi phải trả lời trước tiên không phải là “vì sao đóng tuyết” mà là “tủ này thuộc loại nào” và “tuyết bám ở đâu”. Tủ làm lạnh trực tiếp đóng tuyết ở ngăn đá là đúng thiết kế, còn ngăn mát bị đóng đá lại là một nhóm nguyên nhân hoàn toàn khác với ngăn đá bám tuyết. Gộp cả ba tình huống vào một danh sách nguyên nhân là lý do nhiều tủ bị thay linh kiện không cần thiết.
Trước Tiên: Tủ Của Bạn Có Được Phép Đóng Tuyết Không
Đây là câu hỏi quyết định, và cũng là chỗ hầu hết bài hướng dẫn bỏ qua. Có hai kiểu làm lạnh phổ biến, và chỉ một trong hai kiểu là bám tuyết thì mới gọi là hỏng.
| Tủ làm lạnh trực tiếp | Tủ không đóng tuyết | |
|---|---|---|
| Nhận biết | Ngăn đá có tấm dàn lạnh bằng nhôm lộ ra, thường là tủ hai cánh đời cũ, dung tích nhỏ | Không nhìn thấy dàn lạnh, có tấm ốp nhựa và khe gió thổi ra, thường là tủ nhiều cửa đời mới |
| Cách sinh lạnh | Hơi lạnh toả trực tiếp từ dàn lạnh trong ngăn đá | Quạt gió thổi hơi lạnh từ dàn lạnh giấu sau tấm ốp ra các ngăn |
| Bám tuyết ở ngăn đá | Bình thường, là đặc tính của loại tủ này | Không bình thường — có chu trình xả đá tự động |
| Việc cần làm | Xả tuyết định kỳ bằng tay | Tuyết bám dày nghĩa là hệ xả đá đang có vấn đề, cần kiểm tra |
Nói cách khác, nếu tủ nhà bạn là loại làm lạnh trực tiếp thì việc ngăn đá phủ một lớp tuyết sau vài tuần không phải là hỏng và cũng không cần gọi thợ. Chỉ cần xả tuyết theo đúng cách ở phần dưới. Còn nếu tủ thuộc loại không đóng tuyết mà tuyết vẫn dày lên từng ngày thì mới sang phần tìm bệnh.
Ngăn Đá Bám Tuyết Và Ngăn Mát Đóng Đá Là Hai Bệnh Khác Nhau
Hai hiện tượng này hay được gộp chung trong cùng một danh sách nguyên nhân, nhưng bộ phận liên quan gần như không trùng nhau. Bảng dưới tách rõ để khỏi đi nhầm hướng ngay từ đầu.
| Hiện tượng | Nhóm nguyên nhân thường gặp | Tự xử lý được? |
|---|---|---|
| Ngăn đá bám tuyết dày ở tủ không đóng tuyết | Điện trở xả đá, cảm biến xả đá, bo hoặc timer điều khiển chu trình xả | Không |
| Tuyết bám lan ra cả cửa và mép ngăn đá | Gioăng cửa hở hoặc chai cứng, cửa đóng không kín, mở cửa quá nhiều trong ngày | Một phần |
| Vách sau ngăn mát đóng một mảng đá | Thực phẩm kê sát vách chỗ gió lạnh thổi ra; cài đặt quá lạnh | Có |
| Đáy ngăn mát đọng nước rồi đóng thành đá | Lỗ thoát nước tắc, nước không chảy được xuống khay hứng | Một phần |
| Ngăn mát đóng đá cả rau củ dù đã chỉnh nhẹ | Cảm biến hoặc bộ điều nhiệt sai, van điều tiết gió kẹt ở trạng thái mở | Không |
| Ngăn mát đóng đá mà ngăn đá lại kém đông | Hơi lạnh phân bổ sai — nghi van điều tiết gió hoặc cảm biến | Không |
Ba dòng cuối là chỗ hay bị chẩn đoán nhầm nhất. Người dùng thấy ngăn mát đóng đá thì nghĩ tủ “lạnh quá” và vặn nhẹ đi, nhưng nếu nguyên nhân là van điều tiết gió kẹt hoặc cảm biến sai thì chỉnh nút không giải quyết được gì, chỉ làm ngăn đá kém đông thêm. Nếu ngăn đá đang không đông được, xem thêm tủ lạnh không đông đá.
Đọc Vị Trí Lớp Tuyết Trên Dàn Lạnh Để Khoanh Vùng Hỏng
Khi đã tháo tấm ốp ngăn đá và nhìn thấy dàn lạnh, hình dạng lớp tuyết trên đó nói khá nhiều về bệnh. Đây là bước thợ làm trước khi đo đạc, và nó tiết kiệm được nhiều thời gian chẩn đoán.
| Lớp tuyết trông thế nào | Hướng nghi ngờ |
|---|---|
| Tuyết phủ kín đều cả dàn, dày lên theo ngày, không có dấu hiệu tan bớt | Chu trình xả đá không chạy: điện trở xả đá, cảm biến xả đá hoặc bo điều khiển |
| Tuyết chỉ bám ở đoạn đầu dàn, phần còn lại khô và không lạnh | Ga không đi hết dàn — nghi thiếu ga hoặc nghẹt đường ống |
| Cả dàn khô ráo, không có tuyết mà ngăn đá vẫn không lạnh | Máy không sinh lạnh: nghi máy nén, ga hoặc mất nguồn cấp |
| Tuyết đóng thành khối cứng đúng chỗ cánh quạt, nghe tiếng cạ | Tuyết đã dày tới mức chạm quạt gió, gốc vẫn là hệ xả đá |
| Tuyết bám lệch về phía cửa hoặc quanh miệng gió | Hơi ẩm lọt vào từ ngoài: gioăng hở, cửa không đóng kín, mở cửa nhiều |
Dòng thứ tư giải thích vì sao nhiều tủ đóng tuyết lại kèm tiếng ồn lạ. Tuyết dày dần cho tới khi chạm vào cánh quạt là sinh tiếng cạ đều đều, và xả tuyết xong tiếng hết vài ngày rồi quay lại. Trường hợp đó xem tủ lạnh kêu to.
Vì Sao Hệ Xả Đá Hỏng Lại Làm Tuyết Dày Lên
Tủ không đóng tuyết không phải là tủ không bao giờ sinh tuyết. Hơi ẩm vẫn ngưng tụ trên dàn lạnh trong lúc máy chạy, chỉ là cứ sau một số giờ nhất định lại có một chu trình làm nóng dàn lạnh để lớp tuyết đó tan thành nước, chảy xuống khay hứng ở khoang máy rồi bay hơi.
Khi một mắt xích trong chu trình đó hỏng, tuyết không tan nữa mà cộng dồn qua từng ngày. Lúc đầu chỉ là ngăn mát mát kém đi vì đường gió hẹp lại, sau đó gió bị chặn hẳn, cuối cùng tuyết chạm quạt. Đây là lý do một tủ đóng tuyết thường đi kèm triệu chứng ngăn mát không đủ lạnh trong khi ngăn đá vẫn đông — chi tiết ở bài tủ lạnh mát kém hoặc không mát.
- Điện trở xả đá: bộ phận sinh nhiệt làm tan tuyết, đứt thì tuyết không bao giờ tan.
- Cảm biến xả đá: báo cho bo biết dàn đã đủ ấm để dừng, hỏng thì chu trình sai nhịp.
- Bo hoặc timer điều khiển: quyết định bao lâu xả một lần, hỏng thì chu trình không được gọi.
- Cầu chì nhiệt của cụm xả đá: đứt là mất hẳn chức năng xả, tủ chạy vẫn bình thường nên khó nhận ra.
Cả bốn chi tiết trên đều nằm trong nhóm còn đáng sửa: linh kiện phổ thông, không phải đụng vào hệ thống ga. Mức chi phí từng hạng mục xem ở giá thay linh kiện tủ lạnh.
Ngăn Mát Bị Đóng Đá: Kiểm Tra Theo Thứ Tự Này
Với ngăn mát, có tới ba nguyên nhân người dùng tự xử lý được, nên hãy loại trừ chúng trước khi nghĩ đến linh kiện.
1. Xem đồ có kê sát vách sau không
Gió lạnh thổi ra từ các khe trên vách sau ngăn mát. Hộp thức ăn, chai nước hay túi rau áp sát ngay trước khe gió sẽ bị luồng lạnh phả thẳng vào và đóng đá, trong khi phần còn lại của ngăn vẫn bình thường. Chỉ cần kéo đồ ra cách vách khoảng một đốt ngón tay là hết.
2. Kiểm tra lỗ thoát nước ở đáy ngăn mát
Đáy vách sau ngăn mát có một lỗ nhỏ dẫn nước xuống khay hứng. Lỗ này tắc vì vụn thức ăn hoặc cặn bẩn thì nước đọng lại thành vũng, gặp lạnh là đóng thành mảng đá ở đáy ngăn. Thông lỗ và vệ sinh định kỳ xử lý được, cách làm có trong bài cách vệ sinh tủ lạnh đúng cách.
3. Xem lại mức nhiệt đang cài
Cài quá lạnh thì ngăn mát đóng đá là hệ quả trực tiếp, nhất là khi trong tủ ít đồ. Mức nên để và cách chỉnh cho đúng mùa có trong bài nhiệt độ tủ lạnh mùa đông nên để số mấy.
Loại trừ hết ba thứ trên mà ngăn mát vẫn đóng đá thì nguyên nhân nằm ở cảm biến, bộ điều nhiệt hoặc van điều tiết gió. Ba chi tiết này cần đo kiểm mới kết luận được, không nhìn bằng mắt mà chắc chắn được.
Xả Tuyết Đúng Cách Và Việc Tuyệt Đối Không Làm
Dù tủ thuộc loại nào, khi đã có tuyết dày thì bước đầu tiên vẫn là xả cho sạch rồi mới quan sát tiếp. Làm theo thứ tự này:
- Rút điện tủ, không chỉ tắt bằng nút.
- Lấy hết thực phẩm ra, đồ đông chuyển sang thùng xốp hoặc tủ khác.
- Tháo khay, kệ rời ra ngoài để nước chảy được xuống đáy.
- Mở cả hai cánh, lót khăn dưới chân tủ, để tuyết tan tự nhiên. Tủ bám dày có thể mất tới 12 tiếng.
- Muốn nhanh hơn thì đặt bát nước ấm vào trong ngăn, hoặc dùng quạt thổi vào, hoặc máy sấy tóc ở chế độ gió mát.
- Lau khô hoàn toàn trước khi cắm điện lại, đặc biệt là rãnh gioăng và đáy ngăn.
Việc tuyệt đối không làm là dùng dao, tuốc nơ vít, thìa kim loại hay bất kỳ vật nhọn nào để cạy đá. Dàn lạnh là ống nhôm mỏng nằm ngay dưới lớp tuyết. Một nhát cạy mạnh là thủng, ga thoát hết và tủ mất lạnh ngay. Từ chỗ chỉ cần xả tuyết, việc sửa chuyển thành hàn ống, hút chân không và nạp lại ga. Phần lớn các ca thủng dàn lạnh đều bắt đầu từ thói quen này.
Việc thứ hai không nên làm là chĩa máy sấy ở chế độ gió nóng thẳng vào dàn lạnh hoặc vách nhựa. Nhựa trong ngăn đá giòn khi đang lạnh sâu, gặp nhiệt đột ngột dễ cong hoặc nứt, và vết nứt đó thì không vá lại được.
Khi Nào Cần Gọi Thợ
Sau khi đã xả sạch tuyết và chạy lại vài ngày, hãy quan sát. Những dấu hiệu dưới đây nghĩa là vấn đề nằm ở linh kiện chứ không phải thói quen sử dụng:
- Tuyết quay lại dày như cũ chỉ sau hai đến ba ngày trên tủ không đóng tuyết.
- Ngăn mát vẫn đóng đá dù đã kéo đồ khỏi vách sau, thông lỗ thoát nước và chỉnh lại mức nhiệt.
- Ngăn đá bám tuyết còn ngăn mát thì không đủ lạnh.
- Nghe tiếng cạ đều đều phát ra từ phía sau ngăn đá.
- Dàn lạnh chỉ bám tuyết ở một đoạn đầu, phần còn lại khô.
Điện Lạnh Bách Khoa nhận kiểm tra tận nhà khắp các quận huyện Hà Nội, kiểm tra tại chỗ rồi báo giá trước, đồng ý mới làm. Mức chi phí tham khảo cho từng hạng mục xem ở bảng giá sửa tủ lạnh, còn quy trình và phạm vi phục vụ xem ở trang sửa tủ lạnh tại Hà Nội.
Bài tủ lạnh bị đóng tuyết này được cập nhật theo các ca thực tế nhận sửa tại Hà Nội. Xem vị trí cửa hàng gần nhất: Xem trên Google Maps. Trang chủ: Điện Lạnh Bách Khoa.
Khi lớp tuyết dày tan ra nhanh hơn mức lỗ thoát nước kịp dẫn đi, nước sẽ đọng lại trong ngăn mát hoặc chảy ra sàn — tình huống này được tách bệnh chi tiết ở tủ lạnh bị chảy nước.
Câu Hỏi Thường Gặp – Tủ Lạnh Bị Đóng Tuyết, Ngăn Mát Đóng Đá
Tủ lạnh bị đóng tuyết có phải lúc nào cũng là hỏng không?
Không. Tủ làm lạnh trực tiếp, thường là loại hai cánh đời cũ có tấm dàn lạnh lộ ra trong ngăn đá, vốn được thiết kế để tuyết bám dần rồi người dùng tự xả. Tuyết bám ở loại tủ này là hiện tượng bình thường, chỉ cần xả định kỳ. Ngược lại, tủ không đóng tuyết mà vẫn bám tuyết dày lên theo ngày thì đúng là hỏng, vì loại đó có chu trình xả đá tự động và lẽ ra không được để tuyết tích lại.
Ngăn mát bị đóng đá và ngăn đá bị đóng tuyết có cùng nguyên nhân không?
Không, đây là hai nhóm nguyên nhân khác nhau. Ngăn đá bám tuyết dày ở tủ không đóng tuyết chủ yếu do hệ xả đá không làm việc. Còn ngăn mát bị đóng đá thường do cảm biến hoặc bộ điều nhiệt sai, van điều tiết gió kẹt ở trạng thái mở, lỗ thoát nước tắc làm nước đọng lại rồi đóng băng, hoặc đơn giản là thực phẩm kê sát vách sau chỗ gió lạnh thổi ra. Chẩn đoán chung cho cả hai là nguồn gốc của việc thay nhầm linh kiện.
Xả tuyết bằng cách nào là đúng?
Rút điện, lấy hết thực phẩm ra, mở cửa tủ và để tuyết tan tự nhiên, hứng nước bằng khăn hoặc khay. Muốn nhanh hơn thì đặt một bát nước ấm vào trong, hoặc dùng quạt thổi, hoặc máy sấy tóc để ở chế độ gió mát. Không dùng gió nóng chĩa thẳng vào dàn lạnh và không dùng dao, tuốc nơ vít hay bất kỳ vật nhọn nào để cạy đá.
Vì sao không được cạy đá bằng vật nhọn?
Vì dàn lạnh là ống nhôm mỏng nằm ngay dưới lớp tuyết, chỉ cần một nhát cạy mạnh là thủng. Ống thủng thì ga thoát hết, tủ mất lạnh gần như ngay lập tức, và việc sửa chuyển từ xả tuyết đơn giản sang hàn ống, hút chân không, nạp lại ga. Trong các ca dàn lạnh bị thủng mà Điện Lạnh Bách Khoa nhận sửa, phần lớn đều bắt đầu từ thói quen cạy đá này.
Xả tuyết xong vài hôm lại bám lại thì sao?
Với tủ làm lạnh trực tiếp thì đó là chuyện bình thường, chu kỳ xả tuỳ tần suất mở cửa và độ ẩm trong nhà. Với tủ không đóng tuyết thì tuyết quay lại sau vài ngày nghĩa là nguyên nhân gốc chưa được xử lý — hệ xả đá vẫn đang hỏng, hoặc gioăng cửa vẫn đang hở cho hơi ẩm lọt vào liên tục. Xả tuyết bằng tay trong trường hợp này chỉ là hoãn lại vài ngày, không phải cách sửa.
Tủ đóng tuyết có tốn điện hơn không?
Có. Lớp tuyết bám trên dàn lạnh là lớp cách nhiệt, hơi lạnh khó truyền ra nên máy nén phải chạy lâu hơn để đạt cùng một mức nhiệt. Tuyết dày còn chắn đường gió khiến ngăn mát nhận không đủ lạnh trong khi ngăn đá vẫn đông, và nếu dày tới mức chạm cánh quạt thì sinh thêm tiếng ồn.
