Thay Block Tủ Lạnh: Kiểm Tra Kỹ Trước Khi Đồng Ý Thay

Thay block là hạng mục tốn kém nhất trên một chiếc tủ lạnh, nên việc quan trọng hơn câu hỏi giá bao nhiêu là câu hỏi block đã hỏng thật chưa. Rất nhiều tủ được báo hỏng block thực ra chỉ thiếu gas, tắc ẩm hoặc hỏng một chi tiết nhỏ hơn nhiều — cả ba đều cho đúng hiện tượng tủ chạy mà không lạnh. Bài này đi theo thứ tự đó: nhận dấu hiệu, loại trừ nhầm lẫn, xác nhận, rồi mới bàn tới chi phí.

Block Tủ Lạnh Là Gì Và Hỏng Block Nghĩa Là Gì

Block, còn gọi là lốc hay máy nén, là khối kim loại tròn màu đen nằm ở đáy phía sau tủ. Nhiệm vụ của nó là nén môi chất lạnh và đẩy đi vòng quanh hệ thống — nói cách khác, nó là bộ phận sinh ra cái lạnh và không có gì thay thế được. Tủ mất block thì không còn làm lạnh được bằng bất kỳ cách nào khác.

Bên trong block là một động cơ điện và một cụm pít tông, ngâm trong dầu bôi trơn, hàn kín trong vỏ thép. Vì hàn kín nên không mở ra sửa từng chi tiết được; hỏng bên trong là thay cả khối.

Điều nhiều người không để ý: gắn ngoài vỏ block còn có rơ le khởi động, rơ le bảo vệ nhiệt và ở nhiều dòng là tụ điện. Ba thứ này hỏng thì block cũng không chạy, nhưng chúng là chi tiết rời, rẻ hơn hẳn và thay riêng được.

Sáu Dấu Hiệu Block Hỏng — Và Dấu Hiệu Nào Không Phải

Những biểu hiện sau đều đáng nghi, nhưng không cái nào tự nó đủ để kết luận:

• Block im hoàn toàn trong khi đèn tủ vẫn sáng và quạt vẫn chạy. Sờ vào vỏ block thấy nguội.
• Block kêu è è vài giây rồi ngắt, lặp lại theo chu kỳ vài phút một lần. Đây là rơ le bảo vệ nhiệt đang cắt vì động cơ không khởi động được.
• Vỏ block nóng tới mức không chạm tay vào được và tủ vẫn không lạnh.
• Tủ chạy liên tục không bao giờ ngắt mà nhiệt độ vẫn không xuống.
• Tiếng gõ lục cục trong lòng block khi chạy, khác hẳn tiếng ù đều bình thường.
• Có mùi khét quanh khu vực đáy sau tủ, hoặc cầu dao nhảy khi tủ khởi động.

Ngược lại, ba biểu hiện sau không phải dấu hiệu của block dù thường bị quy cho nó: tủ kêu to hơn bình thường, hông tủ nóng, và ngăn đá bám tuyết dày. Tiếng ồn hay gặp ở quạt và ở tủ kê sát tường hơn là ở block — xem thêm bài tủ lạnh kêu to. Hông tủ nóng là đường ống dẫn ga chống đọng sương, hoàn toàn bình thường. Còn tuyết dày thuộc về bộ xả đá — xem cách tra ở bài tủ lạnh không đông đá.

Ba Lỗi Hay Bị Chẩn Đoán Nhầm Thành Hỏng Block

Cả ba lỗi dưới đây đều cho cùng một triệu chứng bề ngoài — tủ có điện, có tiếng chạy, mà không lạnh. Phân biệt được chúng là phần tiết kiệm nhiều tiền nhất trong cả quá trình.

Lỗi bị nhầm	Điểm giống hỏng block	Điểm khác để phân biệt
Thiếu gas hoặc rò gas	Block chạy đều mà tủ không lạnh	Dàn lạnh chỉ bám tuyết ở một đoạn đầu rồi hết; block chạy liên tục nhưng vẫn mát tay, không nóng ran
Tắc ẩm hoặc tắc bẩn đường ống	Block chạy đều mà tủ không lạnh	Nghe tiếng xì nhẹ ngắt quãng ở chỗ ống mao dẫn; có khi tủ lạnh lại được một lúc sau khi rút điện vài giờ rồi cắm lại
Hỏng quạt gió hoặc bộ xả đá	Ngăn đá không đông, tủ như không làm lạnh	Block vẫn chạy và dàn lạnh vẫn có tuyết — thậm chí tuyết dày bít kín; mở cửa ngăn đá không nghe tiếng quạt chạy
Hỏng rơ le khởi động hoặc tụ điện	Block không chạy, chỉ kêu è è rồi ngắt	Chi tiết gắn ngoài vỏ block, thay riêng được với chi phí thấp hơn nhiều — phải đo trước khi kết luận block chết

Trường hợp cuối cùng đáng chú ý nhất. Hiện tượng block kêu è è rồi ngắt trông hệt như block kẹt, nhưng nguyên nhân rất hay nằm ở rơ le hoặc tụ — những chi tiết rời rẻ tiền. Một phép đo vài phút phân biệt được hai khả năng này.

Bốn Phép Thử Xác Nhận Trước Khi Đồng Ý Thay

Hai phép thử đầu tự làm được, hai phép sau cần thợ có dụng cụ. Nên yêu cầu làm đủ cả bốn trước khi chốt thay block.

1. Nghe và sờ. Kéo tủ ra, cắm điện và quan sát vài phút. Block ù đều và ấm dần lên là nó đang chạy. Block im và nguội là nó không chạy. Block kêu è è rồi tách một tiếng và im là rơ le bảo vệ đang cắt.
2. Xem dàn lạnh có tuyết không. Mở ngăn đá, tháo tấm ốp sau. Dàn phủ tuyết đều nghĩa là hệ thống lạnh vẫn làm việc, vấn đề nằm ở quạt hay bộ xả đá chứ không phải block. Dàn khô hoàn toàn mới nghi thiếu gas hoặc hỏng block.
3. Đo điện trở ba chân block và kiểm tra rơ le, tụ. Đây là phép đo tách bạch giữa động cơ block chết và chi tiết khởi động hỏng. Nếu thợ kết luận hỏng block mà không làm bước này, hãy hỏi lý do.
4. Đo áp suất hệ thống. Phép này phân biệt thiếu gas, tắc ẩm và block yếu — ba tình huống có chi phí chênh nhau rất xa.

Một điểm cần biết: block có thể yếu chứ không chết hẳn. Nó vẫn chạy, vẫn nén, nhưng không đủ áp nên tủ chỉ mát nhẹ. Trường hợp này chỉ phát hiện được qua phép đo áp suất, không thể nhìn hay nghe mà biết.

Thay Block Giá Bao Nhiêu — Cái Gì Quyết Định Con Số

Chi phí thay block không phải một con số cố định mà là tổng của nhiều phần, và chênh lệch giữa các ca chủ yếu đến từ những yếu tố sau:

• Công suất block, đi theo dung tích tủ. Tủ càng lớn thì block càng lớn và càng đắt. Đây là yếu tố chi phối nhiều nhất.
• Block thường hay block inverter. Block inverter chạy cùng một bo điều khiển riêng, giá cao hơn và có khi phải thay kèm bo.
• Hàng chính hãng hay hàng thay thế. Cùng một công suất vẫn có nhiều mức chất lượng và nhiều mức bảo hành khác nhau.
• Phần việc kèm theo. Thay block bắt buộc phải hút chân không, thay phin lọc và nạp lại gas đúng loại. Bỏ bớt bước nào trong đó thì block mới hỏng lại nhanh.
• Công thợ và thời gian làm. Đây là việc hàn ống và nạp gas, không phải thao tác lắp ráp đơn giản.

Để tham khảo con số cụ thể theo từng hạng mục, xem giá thay linh kiện tủ lạnh. Trang đó liệt kê chi tiết theo bộ phận và có giải thích vì sao cùng một linh kiện lại chênh giá, nên hữu ích hơn là đọc một con số đơn lẻ.

Một lưu ý khi so giá trên mạng: nhiều bảng giá thay block đang trộn lẫn đơn vị của điều hoà, chẳng hạn ghi giá theo 9000 Btu và 12000 Btu. Tủ lạnh không dùng đơn vị đó. Gặp bảng giá như vậy thì con số trong đó không áp dụng cho tủ lạnh nhà bạn.

Thay Block Hay Đổi Tủ Mới

Không có ngưỡng cố định, nhưng bốn câu hỏi sau thường đủ để quyết định:

• Tủ bao nhiêu tuổi? Dưới tám năm thì thay block thường còn đáng, vì phần còn lại của tủ vẫn tốt. Trên mười hai năm thì gioăng, quạt, bộ xả đá và board đều đã già theo, sửa xong dễ hỏng tiếp chỗ khác.
• Chi phí sửa chiếm bao nhiêu phần giá một chiếc tủ tương đương? Vượt quá khoảng một nửa thì nên tính tới phương án đổi tủ.
• Block mới được bảo hành bao lâu? Đây là hạng mục nặng, thời gian bảo hành phản ánh chất lượng linh kiện được dùng.
• Tủ có còn bị lỗi gì khác không? Nếu đã chảy nước, hở gioăng hoặc hỏng quạt từ trước, cộng dồn lại con số sẽ khác hẳn.

Một cách khác đáng cân nhắc khi tủ đã quá cũ là bán lại rồi đổi tủ. Điện Lạnh Bách Khoa có nhận thu mua tủ lạnh cũ, nên có thể hỏi cả hai phương án cùng lúc rồi so.

Block Inverter Khác Block Thường Ở Chỗ Nào

Block thường chỉ có hai trạng thái: chạy hết công suất hoặc dừng. Block inverter thay đổi tốc độ liên tục để giữ nhiệt độ ổn định, nên chạy êm hơn và tốn ít điện hơn, nhưng nó không tự hoạt động được — phải có bo điều khiển riêng cấp tín hiệu.

Hệ quả thực tế: khi tủ inverter không lạnh, lỗi có thể nằm ở block hoặc ở chính bo điều khiển đó. Hai thứ này chênh nhau đáng kể về chi phí, nên phép đo tách bạch chúng lại càng quan trọng. Thay block inverter mà bo vẫn lỗi thì block mới cũng không chạy.

Ngoài ra block inverter phải đúng chủng loại và tương thích với bo, không thay lẫn bằng block thường cùng công suất được.

Bốn Câu Nên Hỏi Trước Khi Đồng Ý Thay Block

• Đã đo rơ le khởi động và tụ chưa? Nếu chưa, đề nghị đo trước, vì đây là khả năng rẻ hơn nhiều mà cho cùng triệu chứng.
• Dàn lạnh có tuyết không? Có tuyết mà tủ vẫn không lạnh thì vấn đề nghiêng về quạt gió và bộ xả đá, không phải block.
• Block mới là loại gì, bảo hành bao lâu? Hỏi rõ công suất, xuất xứ và thời gian bảo hành ghi trên phiếu.
• Có hút chân không, thay phin lọc và nạp đúng loại gas không? Ba việc này bắt buộc đi kèm; thiếu thì block mới sẽ hỏng sớm.

Toàn bộ dịch vụ sửa tủ lạnh tại nhà của Điện Lạnh Bách Khoa đều kiểm tra và báo giá trước, đồng ý mới làm. Với hạng mục nặng như block, kỹ thuật viên sẽ nêu rõ kết quả đo trước khi đề xuất thay.

Đang được báo phải thay block và muốn kiểm chứng? Đối chiếu lại bốn phép thử ở bài thay block tủ lạnh này rồi gọi 0338580000. Vị trí và đánh giá dịch vụ: Xem trên Google Maps.